Tại sao băng không tan bán cầu nam

Sở dĩ cả Bắc Cực và Nam Cực đều lạnh vì vị trí địa lý nằm ở trên cùng và dưới cùng của Trái Đất. Điều này có nghĩa là ở hai cực gần như không nhận được bất kỳ lượng ánh sáng trực tiếp nào từ mặt trời.

Bắc Cực hay Nam Cực, nơi nào lạnh hơn?

Ở cả hai cực, mặt trời nằm rất thấp phía dưới đường chân trời, ngay cả giữa mùa hè hay mùa đông. Trong khi đó, bề mặt trắng của băng và tuyết ở các cực có tính phản chiếu cao, nếu ánh sáng chiếu tới sẽ phản xạ trở lại không gian.

Bắc Cực hay Nam Cực lạnh hơn?

Theo Viện Hải dương học Woods Hole, mặc dù cùng có những yếu tố khiến hai cực trở nên lạnh giá, nhưng Nam Cực vẫn lạnh Bắc Cực.

Nhiệt độ trung bình hàng năm ở Bắc Cực là âm 40 độ C vào mùa đông và 0 độ C vào mùa hè. Trong khi đó, nhiệt độ trung bình của Nam Cực thấp hơn nhiều, nhiệt độ trung bình hàng năm là âm 60 độ C vào mùa đông và âm 28 độ C vào mùa hè.

Lý do chính khiến Nam Cực lạnh hơn Bắc Cực nằm ở sự khác biệt giữa hai cực Trái Đất. Robin Bell, nhà khoa học về địa cực tại Đài quan sát Trái Đất Lamont-Doherty, Đại học Columbia ở New York, Mỹ cho biết về bản chất Bắc Cực là một đại dương bao quanh bởi đất liền, còn Nam Cực là một lục địa, một vùng đất bao quanh bởi đại dương.

Bên cạnh đó, Bắc Cực nằm ở mực nước biển, Nam Cực là lục địa cao nhất, với độ cao trung bình khoảng 2.300 mét. Càng lên cao trời càng lạnh.

Bắc Cực là một đại dương, xung quanh là đất liền. Nam Cực là vùng đất, xung quanh là đại dương

Cực nào nhiều băng hơn?

Ở cả hai cực, lớp băng bao phủ thay đổi trong năm, phát triển trong mùa đông dài và tối, tan chảy chậm vào mùa hè.

Vì Bắc Cực gần như được bao bọc hoàn toàn bới đất liền nên băng biển không di động như băng biển ở Nam Cực. Do đó, các tảng băng ở Bắc Cực thường dày hơn so với băng ở Nam Cực khoảng 1 mét.

Trung bình, diện tích băng ở Bắc Cực đạt mức tối thiểu khoảng 6,5 triệu km2, mức đối đa khoảng 15,6 triệu km2. Trung bình, băng ở Nam Cực có diện tích nhỏ hơn với mức tối thiểu khoảng 3,1 triệu km2, tối đa 18,8 triệu km2.

Tuy nhiên, Nam Cực sở hữu tổng lượng băng nhiều hơn Bắc Cực, Nam Cực chứa khoảng 90% lượng băng trên thế giới.

Nhiều cuộc điều tra về lượng băng ở các cực cho thấy cả độ dày và phạm vi của băng biển mùa hè ở Bắc Cực đã giảm đáng kể trong 30 năm qua, chủ yếu là do hiện tượng ấm lên toàn cầu. Các quan sát khác cho thấy Bắc Cực đang ấm lên. Ở Nam Cực, việc mất băng biển xung quanh và mất băng trên đất liền đã có những biến đổi thăng trầm trong khoảng 40 năm qua.

Từ ngày 11 đến ngày 13/8, mưa sao băng Perseid dự kiến sẽ đạt cực đại cùng với trăng tròn. Mưa sao băng Kappa Cygnid dự kiến sẽ xuất hiện muộn hơn sau đó.

Mưa sao băng Perseid nhìn thấy trên dãy Alps vào năm 2018. (Ảnh: Getty Images). 

Mưa sao băng Perseid sắp đạt đỉnh trong vài ngày tới

Tùy thuộc vào vị trí của người xem trên thế giới, mưa sao băng Perseid sẽ đạt đỉnh từ bình minh đến tối muộn hoặc khoảng nửa đêm.

Mưa sao băng Perseid xảy ra vào tháng 8 hằng năm khi Trái đất đi qua đường đi của sao chổi Swift-Tuttle. Mưa sao băng là kết quả của các mảnh vỡ của sao chổi nóng lên khi chúng đi vào bầu khí quyển của Trái đất và bốc cháy.

Vì hầu hết các thiên thạch đều có kích thước bằng hạt cát nên chúng sẽ cháy hoàn toàn trước khi chạm tới bề mặt Trái đất. Nếu các mảnh vỡ rơi xuống đất, chúng sẽ trở thành thiên thạch.

Sao chổi Swift-Tuttle, sinh ra các trận mưa sao băng Perseid, được các nhà thiên văn học người Mỹ Lewis Swift (1820–1913) và Horace Parnell Tuttle (1837–1923) phát hiện ra vào tháng 7/1862. Đây là sao chổi lớn nhất đi qua Trái đất 133 năm một lần. Nó đi qua hành tinh của chúng ta lần cuối vào năm 1992.

Các nhà nghiên cứu đã từng dự đoán rằng đường đi của sao chổi Swift-Tuttle có thể va chạm với Trái đất vào năm 2126, nhưng các tính toán chính xác đã bác bỏ giả thuyết này.

Sao băng Perseid rơi khi một vệ tinh bay ngang bầu trời vào sáng sớm ngày 12-8-2008, trong Khu giải trí Quốc gia Lake Mead, Nevada, Mỹ. (Ảnh: Getty Images). 

Perseid nổi tiếng vì có nhiều sao băng sáng trên bầu trời. Bên cạnh những vệt sao băng nhỏ, Perseid còn được biết đến với việc xuất hiện những quả cầu lửa. Đó là những vụ nổ ánh sáng và màu sắc lớn hơn và sáng hơn truyền theo chiều ngang và có các vệt dài hơn so với các sao băng trung bình đi qua bầu trời.

Theo trang web của Hội Vật lý Thiên văn Việt Nam, trận mưa sao băng Anh Tiên diễn ra hằng năm từ ngày 17/7 đến ngày 24/8. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm 12 rạng sáng ngày 13/8.

Mặt trăng hạ huyền sẽ chặn mất các sao băng mờ, nhưng nếu thực sự kiên nhẫn, bạn vẫn có thể nhìn thấy được một vài sao băng sáng nhất.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Perseus (Anh Tiên), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Theo Science Times, trong khi mưa sao băng được xem tốt nhất ở Bắc bán cầu, nửa còn lại của thế giới vẫn có thể thưởng thức màn trình diễn thiên thể. Các thiên thạch đầu tiên sẽ xuất hiện ở Nam bán cầu sau nửa đêm và sẽ không có cùng tần suất xuất hiện các thiên thạch như ở Bắc bán cầu.

Theo ông Paul Chodas, Giám đốc Trung tâm CNEOS chuyên tính toán quỹ đạo của tiểu hành tinh và sao chổi và tỷ lệ tác động của chúng với Trái đất của NASA, để có trải nghiệm mưa sao băng Perseid tối đa, hãy đến một địa điểm có bầu trời càng tối càng tốt.

Để mắt thích nghi với bóng tối, sau đó thư giãn và kiên nhẫn chờ đợi. Tốc độ trung bình của sao băng xuất hiện mỗi phút một lần, nhưng có thể có những lần mờ nhạt. Vì chúng tỏa ra từ chòm sao Anh Tiên thường mọc muộn trên bầu trời nên mưa sao băng này có thể nhìn rõ hơn vào những giờ sáng sớm khi chòm sao này mọc cao hơn.

Năm nay, do sự hiện diện của sao Mộc và lực hấp dẫn mạnh, sao băng Perseid có thể hiển thị tới 200 sao băng mỗi giờ và tạo ra tiếng nổ. Sự kết hợp giữa mặt trăng với sao Mộc sẽ xảy ra từ ngày 12 cho đến ngày 22/8. Một số chuyên gia cho biết sao băng Perseid sẽ vẫn hoạt động cho đến khoảng ngày 26/8.

Thêm một trận mưa sao băng khác trong tháng 8

Theo Live Science, trong tháng 8, một trận mưa sao băng khác sẽ xuất hiện trên bầu trời, đó là mưa sao băng Kappa Cygnid. 

Một bức ảnh xếp chồng lên nhau chụp hai thiên thạch Kappa Cygnid (trên cùng bên trái) và chín thiên thạch Perseid, chụp ngày 12 và 13-8-2007. (Ảnh: Aasnova).

Theo dự đoán từ Tổ chức Sao băng Quốc tế (IMO), những thiên thạch này bắt đầu xuất hiện từ ngày 3/8, sẽ đạt cực đại vào ngày 17/8 và sẽ tiếp tục đến hết ngày 25/8. 

Mặc dù trận mưa sao băng này chỉ xuất hiện từ hai đến bốn lần mỗi giờ, nhưng sẽ có những quả cầu lửa bùng lên. Ngắm sao băng đẹp nhất là vào đầu buổi tối, khi ánh hào quang của chòm sao Cygnus gần trên đỉnh đầu.

Không giống như nhiều trận mưa sao băng khác, Kappa Cygnid không liên quan đến sao chổi nào được biết đến.